Văn xuôi Hồ Anh Thái nhìn từ quan niệm nghệ thuật về con người

Luận Văn

 

1.1. Quan niệm nghệ thuật về con người là tiêu chí quan trọng để đánh giá giá trị của tác phẩm văn học. Cảm nhận tác phẩm chính là cảm nhận cái nhìn của tác giả về con người thể hiện trong tác phẩm. Đồng thời, quan niệm nghệ thuật về con người còn được xem là nhân tố cơ bản, là xuất phát điểm cho mọi sáng tạo của nhà văn; các phương tiện, thủ pháp nghệ thuật được nhà văn sử dụng trong tác phẩm, từ xây dựng nhân vật, tổ chức kết cấu cốt truyện hay giọng điệu trần thuật,… đều chịu sự chi phối và góp phần thể hiện con người theo quan niệm của tác giả. Do vậy, xuất phát từ quan niệm nghệ thuật về con người để tìm hiểu tác phẩm văn học nên được xem là một trong những biện pháp tối ưu để có cái nhìn toàn diện về sự nghiệp sáng tác của mỗi nhà văn cũng như về một giai đoạn văn học.

 

1.2. Văn xuôi Việt Nam sau 1975 đến nay đã có những bước chuyển mình rõ rệt cả về nội dung và hình thức. Khởi nguồn của vấn đề này phải kể đến hàng đầu là việc đổi mới cách nhìn nhận đánh giá về con người của nhà văn. Chọn một tác giả tiêu biểu, có đóng góp cho văn xuôi Việt Nam giai đoạn này để xem xét sáng tác của họ từ góc nhìn quan niệm nghệ thuật về con người thiết nghĩ cũng là việc làm có ý nghĩa.

 

1.3. Hồ Anh Thái thành danh khá sớm. 17 tuổi bước vào làng văn với truyện ngắn Bụi phấn gây ấn tượng cho những người biên tập bởi sự từng trải của nó, 24 tuổi đoạt giải thưởng văn xuôi 1983 - 1984 của báo Văn nghệ với truyện ngắn Chàng trai ở bến đợi xe, 26 tuổi nhận giải thưởng văn xuôi 1986 – 1990 của Hội Nhà văn Việt Nam với tiểu thuyết Người và xe chạy dưới ánh trăng,… Tiểu thuyết Trong sương hồng hiện ra (1987), Người đàn bà trên đảo (1988), tập truyện Mảnh vỡ của đàn ông (1993),… là những tiếng vang anh tạo được tiếp liền sau đó. Bước sang những năm 2000, Hồ Anh Thái không ngừng làm mới mình bằng phong cách khác so với quãng thời gian trước, và tiếp tục gây dư luận bằng tập truyện ngắn Tự sự 265 ngày (2001), đoạt giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam, nhưng tác giả từ chối không nhận (!), đặc biệt là cuốn tiểu thuyết Cõi người rung chuông tận thế (2002) với những vấn đề cốt tử của đời sống con người, hay như tập truyện ngắn Bốn lối vào nhà cười (2004), cùng một series các tác phẩm được tái bản. Cho đến nay, Hồ Anh Thái là tác giả của hơn 20 đầu sách bao gồm cả tiểu thuyết và truyện ngắn. Tác phẩm của anh, từ rất sớm, đã được dịch ra nhiều thứ tiếng và giới thiệu bên ngoài lãnh thổ Việt Nam, cả châu Á, châu Âu, châu Mỹ – một trường hợp hiếm hoi của văn xuôi đương đại Việt Nam! Thậm chí có cả những tác phẩm được giới thiệu ở nước ngoài trước khi đến với bạn đọc trong nước, đó là chùm truyện ngắn viết về Ấn Độ trong những năm Hồ Anh Thái học tập và công tác trên đất nước Gandhi. Một vài thống kê trên đây đủ để khẳng định Hồ Anh Thái là nhà văn có thành tựu. Anh là một trong số không nhiều những cây bút xuất hiện sớm và để lại dấu ấn trong văn xuôi đương đại Việt Nam. Tác phẩm của anh tái hiện nhiều kiếp người, cảnh người trong nhiều thời điểm nhiều tình huống để qua đó nói lên cảm nhận sâu sắc về nhân sinh. Hơn nữa, Hồ Anh Thái là người có nhiều tìm tòi cách tân thể loại nhằm tạo sự phù hợp, hiệu quả trong thể hiện con người theo cảm quan của mình. Nêu vấn đề “Văn xuôi Hồ Anh Thái nhìn từ quan niệm nghệ thuật về con người” thiết nghĩ cũng là việc làm phù hợp với một tác giả ngày càng thu hút được chú ý của dư luận song chưa được đánh giá toàn diện như nhà văn Hồ Anh Thái.

 

Văn xuôi Hồ Anh Thái nhìn từ quan niệm nghệ thuật về con người

Võ Anh Minh

Trường đại học Vinh

 

File Download