Đọc sách: Tháng 2-2021

Tiểu Luận

Tết!

 

Cuốn sách viết từ 1971, chỉ ba năm sau cuộc tổng tấn công tết Mậu Thân 1968. Vì vậy, tác giả viết ở phần vĩ thanh: “Vì cuộc chiến tranh chưa kết thúc và chung cuộc chưa rõ ràng, tầm quan trọng đầy đủ về cuộc tấn công tết Mậu Thân đang nằm ngoài tầm nhận thức của chúng ta”.

 

 

Ở miền Bắc Việt Nam, bên cạnh việc đưa tin về chiến thắng Mậu Thân 1968 thì vẫn có quan điểm cho rằng đấy là một bước lùi của cách mạng Việt Nam. Hàng nghìn chiến sĩ giải phóng quân và du kích đã hy sinh. Hàng vạn cơ sở cách mạng bị lộ. Tổn thất khiến nhiều năm sau mới có thể phục hồi được.

 

Tuy vậy, ngay sau cuộc tổng tấn công, nhà tình báo Phạm Xuân Ẩn đã kịp thời tổng hợp tình hình và tập hợp những nhận định của Mỹ cùng đồng minh phương Tây: cộng sản thất bại về quân sự nhưng chiến thắng về chính trị.

 

Thì đây, trong cuốn sách này, nhà báo đồng thời là nhà nghiên cứu người Mỹ Don Oberdorfer đã nhận định ngay thời điểm 1968: “Cái trớ trêu của cuộc tấn công tết Mậu Thân là ở chỗ cộng sản phải lùi một bước trên chiến trường nhưng lại giành thắng lợi về chính trị ngay trên nước Mỹ” (trang 228). Nó khiến cho dân Mỹ nhận ra lâu nay họ bị chính quyền Johnson lừa dối rằng chiến thắng đã rất gần. Tại quốc hội Mỹ, nhiều nghị sĩ đã “bàn lùi”, kiên quyết phản đối việc gửi thêm quân sang chiến trường Việt Nam. Cuộc tấn công tết Mậu Thân cũng khiến Johnson phải tuyên bố ngừng ném bom phía bắc của miền Bắc Việt Nam (từ vĩ tuyến 20 trở ra) và từ bỏ việc ra tranh cử tổng thống nhiệm kỳ thứ hai. Đây chính là mục tiêu lúc đó của phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

 

Tác giả miêu tả rất sống động cuộc tấn công của quân giải phóng vào sứ quán Mỹ chính lúc nửa đêm về sáng đúng vào ngày tết. Ngay ở chương đầu này, cuộc tấn công được miêu tả vừa tỉ mỉ cụ thể như một văn bản nghiên cứu vừa li kỳ như một bộ phim của Hollywood. Toàn bộ cuốn sách là bức tranh toàn cảnh về tình hình Việt Nam và Mỹ trước và sau cuộc tấn công Mậu Thân. Có thể đọc như một công trình nghiên cứu giá trị, đồng thời là cuốn sách hấp dẫn đầy biến cố và nhiều hành động.

 

Có điều là bản dịch được thực hiện từ năm 1988, do tình hình đương thời mà nhà xuất bản Tổng hợp An Giang khi ấy đã lược bỏ một số đoạn không phù hợp với quan điểm của phía Việt Nam. Mong rằng sẽ có lúc nhà xuất bản khôi phục đầy đủ nội dung của bản gốc để người đọc có thể tiếp nhận một văn bản chính xác hơn, phục vụ cho việc tham khảo và nghiên cứu.

--- ---

Tết!, tác giả: Don Oberdorfer, Hà Nguyễn dịch, NXB Tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh 2018.

 

Dạ khúc - Năm câu chuyện về âm nhạc và đêm buông

 

Kazuo Ishiguro là nhà văn Anh gốc Nhật, đoạt giải Nobel văn chương 2017 và đây là tập truyện nổi bật của ông. Rất tài hoa. Dẫn dắt hấp dẫn và hài hước. Nhiều chi tiết thú vị.

 

 

Người hát tình ca: một ca sĩ cao tuổi, tình cờ gặp một nhạc công chạy sô trên quảng trường ở Venice. Ông đề nghị nhạc công buổi tối đi cùng mình trên một chiếc thuyền gondola ông thuê, đến dưới cửa sổ căn phòng khách sạn đệm đàn cho ông hát vọng lên. Người đứng bên cửa sổ ở phía trên hóa ra là bà vợ ông. Cứ thế câu chuyện đi đến một kết cục bất ngờ.

 

Mưa đến hay nắng đến: Cặp vợ chồng trục trặc. Người chồng nghĩ ra cách mời anh bạn thân đến để có người cho cô vợ so sánh, thấy được ưu thế của chồng mình. Anh ta đi vắng và đề nghị anh bạn ở nhà tự tay làm cho căn nhà của họ xáo trộn lung tung cả lên.

 

Khu đồi Malvern: nhạc sĩ trẻ về giúp việc cho chị ruột và anh rể trong một quán ăn ở vùng quê. Gặp lại bà giáo ngày xưa trù mình, nay là chủ một nhà trọ. Gặp một cặp vợ chồng già Thụy Sĩ bất đồng thất thường, anh chàng gợi ý cho họ đến nhà nghỉ của bà giáo già như một cách trả thù.

 

Dạ khúc: Bà vợ của ông ca sĩ già trong truyện Người hát tình ca, giờ là một người đáng kính trong giới âm nhạc. Trước một cuộc trao giải thưởng âm nhạc, bà lấy trộm pho tượng nhỏ là giải thưởng để tự mình trao riêng cho nhạc sĩ trẻ. Những chuyện oái oăm và hài hước diễn ra xung quanh đó.

 

Người chơi cello: Tibor là nhạc công người Hungary lưu lạc sang hành nghề ở châu Âu. Anh tình cờ gặp một người phụ nữ hơn anh khoảng chục tuổi, một người tỏ ra rất am hiểu âm nhạc và cello. Đều đặn anh mang đàn đến và chơi cho bà nghe trong khách sạn. Chỉ riêng việc được chơi cho bà nghe và nhận lời bình luận cũng là một đặc ân, một cơ hội hiếm có. Điều đặc biệt là người đàn bà ấy không biết chơi cello, bà chỉ nói và nhận xét, nhưng đích đáng như một nghệ sĩ bậc thầy. Kết cuộc, bà giới thiệu anh với người đàn ông bà sẽ kết hôn và sẽ theo sang Mỹ. Còn anh ta thông báo đã nhận lời đến Amsterdam chơi đàn cho một ban nhạc thính phòng nhỏ trong một khách sạn “khi khách đang ăn”.

 

--- ---

Dạ khúc - Năm câu chuyện về âm nhạc và đêm buông, tập truyện của Kazuo Ishiguro, An Lý dịch, Nhã Nam và NXB Văn Học.